Blog

Hoe los je een patstelling tussen aandeelhouders op, of liever gezegd: hoe voorkom je dit? In dit artikel behandel ik een aantal manieren om te voorkomen dat geschillen tussen aandeelhouders de continuïteit van de BV in gevaar brengen.

Ondernemen gebeurt altijd in een bepaalde rechtsvorm. Kleinere, eenpersoons ondernemingen zijn vaak een eenmanszaak; grotere ondernemingen zijn veelal in de vorm van een besloten vennootschap (BV) gegoten. Een belangrijk kenmerk van een BV is dat deze een in aandelen verdeeld kapitaal heeft. In principe kan iedereen aandelen in een BV hebben en dus aandeelhouder zijn, zodat men een ‘stukje’ van de BV bezit. Een BV kan één aandeelhouder hebben, maar ook twee of meer. Een BV is dus een geschikte vorm voor samenwerking tussen meerdere personen.

Dividend en zeggenschap

Het hebben van een aandeel in een BV kent twee aspecten. Ten eerste heeft een aandeelhouder recht op een deel van de winst van de BV (‘dividend’). Daarnaast heeft de aandeelhouder zeggenschap in de BV; hij kan zijn stem over belangrijke kwesties binnen de BV uitbrengen. De algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) is een belangrijk orgaan binnen de BV De AVA benoemt en ontslaat bestuurders, stelt de jaarrekening vast en beslist over statutenwijzigingen. Hiervoor neemt de AVA besluiten, die doorgaans met een gewone meerderheid van stemmen genomen worden. Zolang iedereen het goed met elkaar kan vinden, is er niets aan de hand. Maar wat als de samenwerking niet meer zo goed loopt als voorheen? Dat kan tot problemen leiden.

Het duidelijkst is dat zichtbaar bij een BV met twee aandeelhouders, die ieder 50 procent van de aandelen hebben. Hiertoe heeft men ooit besloten, toen men samen het plan opvatte om een onderneming te starten en daar ieder voor gelijke delen in mee te doen. Eerlijk zullen we alles delen, nietwaar? Maar als men het niet langer met elkaar eens is of zelfs ruzie krijgt, kunnen er binnen de BV geen besluiten meer worden genomen. Niemand heeft immers de absolute meerderheid van stemmen. Zo ontstaat er een patstelling en wordt de BV als het ware stilgelegd. Dezelfde situatie kan zich ook voordoen bij BV’s met meerdere aandeelhouders (bijvoorbeeld vier maal 25%) als er twee kampen ontstaan. Geen ideale situatie natuurlijk. Hieronder een aantal tips om dit te voorkomen.

Aandeelhoudersovereenkomst

Bij kleinere BV’s met een beperkt aantal aandeelhouders is het altijd aan te raden om een aandeelhoudersovereenkomst te laten opstellen. Hierin worden de afspraken tussen de samenwerkende partners vastgelegd. Zo kan bijvoorbeeld ook worden bepaald dat eventuele geschillen tussen de aandeelhouders door middel van bindend advies zullen worden beslecht door een door de partijen aangewezen vertrouwenspersoon.

Wipaandeel

Een andere mogelijkheid, die meer ingrijpt in de stemverhoudingen binnen de BV, is het creëren van een zogenoemd ‘wipaandeel’. Met name in een 50-50 verhouding kan deze constructie uitkomst bieden. Hierbij geven beide aandeelhouders ieder één aandeel aan een derde partij. Zo krijgt de BV drie aandeelhouders: twee met ieder 49 procent en een derde met 2 procent. De aandeelhouders kunnen met elkaar afspreken dat de derde aandeelhouder een sluimerend bestaan leidt en pas in actie komt als er een geschil tussen de overige twee aandeelhouders ontstaat. Zijn stem geeft dan de doorslag. Deze derde kan een vertrouwenspersoon van de andere twee aandeelhouders zijn, maar bijvoorbeeld ook een speciaal voor dit doel opgerichte stichting.

Certificering

Bij BV’s met meerdere aandeelhouders, bijvoorbeeld familie-BV’s, kan certificering van aandelen een goed idee zijn. Hierbij worden alle aandelen aan een andere partij overgedragen. Dit is doorgaans een Stichting Administratiekantoor, kortweg STAK genoemd. Deze STAK geeft vervolgens certificaten uit aan de betrokkenen (bijvoorbeeld de familieleden). Deze certificaten geven in ieder geval recht op winstuitkering. Het stemrecht komt toe aan de eigenlijke aandeelhouder, de STAK. Hiermee wordt een splitsing aangebracht tussen het financiële aspect van het aandeel en het stemrecht. Zo kunnen problemen met de opvolging (bijvoorbeeld na overlijden) voorkomen worden: de erfgenamen erven immers alleen certificaten, maar de aandelen – en daarmee het stemrecht – blijven bij de STAK. Wel moeten er dan goede afspraken gemaakt worden over de samenstelling van het bestuur van de STAK. Dit bestuur oefent immers feitelijk het stemrecht namens de STAK uit.

Toch een geschil?

Is het al te laat en is het aandeelhoudersgeschil inmiddels een feit? Ook dan kan men nog besluiten om het geschil aan een onafhankelijke vertrouwenspersoon voor te leggen. Zijn de verhoudingen niet meer werkbaar, dan kan het helaas zo zijn dat er een aandeelhouder afscheid zal moeten nemen om het voortbestaan van de BV niet in gevaar te brengen. Zo bestaat er de mogelijkheid om in een gerechtelijke procedure te vorderen dat de andere aandeelhouder wordt ‘uitgestoten’ of juist dat deze wordt gedwongen om de aandelen over te nemen. Ook kan men de ontstane situatie in een enquêteprocedure voorleggen aan de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam. De Ondernemingskamer kan bijvoorbeeld een nieuwe bestuurder benoemen die orde op zaken stelt.

Voorkomen is uiteraard altijd beter dan genezen. Denk dus goed na over de inrichting van je BV en hoe je toekomstige geschillen zoveel mogelijk voorkomt!

Tjarda de Wilde, advocaat bij Van der Steenhoven advocaten NV en gespecialiseerd in het vennootschaps- en ondernemingsrecht.

[foto + kader]

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Tjarda de Wilde en Van der Steenhoven advocaten NV aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.

Meer informatie: www.vandersteenhoven.nl

Over Advocaat legt uit

Van der Steenhoven Advocaten NV uit Amsterdam behandelt een actueel onderwerp in elke uitgave van Transparant, het katern van de Glas Branche Organisatie (GBO) in Glas in Beeld. Waar juridische zaken het ondernemerschap raken, geeft een van de advocaten van het kantoor telkens praktische antwoorden. Aan de samenstelling en inhoud van de artikelen is de meeste zorg besteed. De auteurs en Van der Steenhoven Advocaten NV aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van de artikelen genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd. Meer informatie: www.vandersteenhoven.nl

Bekijk alle berichten van Advocaat legt uit

1 reactie op “Hoe voorkom je geschillen tussen aandeelhouders

  1. Goede tips om de geschillen inderdaad uit te praten. Het is altijd vervelend als in feite je eigen klanten ruzie gaan maken en jij het moet oplossen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.